Drie dagen winterwandelen in Zwitserland, zonder sneeuwschoenen? Het kan. Over de geprepareerde winterwandelweg Via Engiadina in het Zwitserse Unterengadin loop je op een zonnehelling boven het dal van het ene schilderachtige dorp naar het andere, terwijl je bagage naar het volgende hotelletje wordt gebracht.

Treintjes, treintjes, treintjes… Het vakantiegevoel begint al met de prachtige treinrit van Landquart naar Ardez. In het Rijndal ben ik van de Intercity overgestapt op de rode smalspoortrein van de beroemde Rhätische Bahn. De ambitieus genaamde ‘Regio-Express’ – ik schat de maximumsnelheid op 60 kilometer per uur – wurmt zich in anderhalf uur tijd piepend en sissend door valleien en tunnels steeds hoger de Alpen in.

Het decor van Graubunden is als een modelspoorbaan: kerktorentjes, chalets en pittoreske stationnetjes, oude boerderijen, silhouetten van bomen, allemaal bedekt met een dik pak sneeuw. Zwitserser kan haast niet.

‘Niet vergeten op de stopknop te drukken’ benadrukt het programma dat ik voor de reis meekreeg, anders zou mijn trein zomaar aan het stationnetje van Ardez voorbij tuffen, zo klein is het. Als ik uitstap is de zon al achter de bergkam weggezakt. De ijskoude lucht neemt bezit van het diep ingesneden dal. Ik sleep mijn rolkoffer door de steegjes omhoog naar mijn hotelletje en ben blij dat ik mijn Grödel (een soort spikes) onder mijn wandelschoenen gebonden heb. De aangevroren sneeuw is namelijk spekglad.

Drie dagen wandelen van dorp naar dorp, hartje winter. Het moet kunnen, vonden de Zwitsers. Ze bewegwijzerden de bestaande wandelwegen, die al jaren door de plaatselijke bevolking worden gebruikt om overdag een frisse neus te halen. Verdwalen is bijna onmogelijk.

Winterwandelen Zwitserland

Hoewel, onmogelijk: een keer laat ik me verleiden om de gele zomerwandelbordjes met ‘Via Engiadina’ te volgen. Maar deze zoekt hogere regionen op, waar men in de winter beter niet vertoeft. Mijn overmoed krijg ik pas na ettelijke honderden meters door; zelfde weg terug dus. Roze is het leitmotiv in de winter: volg je een roze geverfde pijl of staak, dan weet je dat je goed zit. Maar ik heb toch maar die wandelkaart meegenomen, je weet maar nooit.

Fresco’s en sgraffito

Winterwandelen Zwitserland

In de verte aan de overkant zie ik op de zonovergoten zuidhelling het dorp Guarda al liggen, mijn doel voor vanmiddag. De oude handelsroute tussen Como en Innsbruck verbond de dorpen op deze hellingen met elkaar. De tol die geheven werd vormde de belangrijkste inkomstenbron voor de lokale bevolking.

Tand des tijds

Inwoners etaleerden hun rijkdom door de bepleisterde façades van hun huizen op te smukken met kleurrijke fresco’s en sgraffito. Bij deze techniek worden decoraties in de nog niet gedroogde pleister gekerfd (sgraffiare betekent krabben in het Italiaans).

In 1865 werd de nieuwe, lager in de vallei gelegen weg in gebruik genomen. Zowat alle dorpen – Guarda, Lavin, Ardez, Ftan, Scuol – raakten ontvolkt. Daardoor hebben de gebouwen de tand des tijds doorstaan, want sgraffitodecoraties zijn erg weerbestendig. Met als gevolg dat ik vandaag nog van de aanblik op die schitterende façaden mag genieten, waarvan sommige bijna 800 jaar oud zijn.

De geprepareerde sneeuwwandelweg kronkelt omhoog over de zuidhelling naar Guarda. Ik moet een laagje uittrekken. De zon schijnt uitbundig en het zweet staat op mijn rug.

Zwitsers postkaartje

Guarda is een onvervalst Zwitsers postkaartje: kloeke huizen met kleurrijk versierde stucco façaden, willekeurig neergeploft rond een pleintje met een fonteintje. Als er geen dik pak sneeuw op de daken lag, zou je zomaar kunnen denken dat je ergens in Italië bent. Daar komt de sgraffito-techniek trouwens vandaan. Zwitserse arbeidsmigranten leerden het vak in de 16de eeuw in Toscane.

Winterwandelen Zwitserland

Ik loop binnen bij Thomas Lampert. Hij runt er al zeventien jaar een smidse, waar hij op ambachtelijke wijze messen en pannen uit één stuk staal maakt. Als ik zijn atelier betreed, stap ik een teletijdmachine. Alleen de pneumatische hamer verraadt dat ik me toch echt in het hier en nu bevind. Het apparaat ‘slaat’ met een gietijzeren blok van 40 kilo het een na het andere lemmet plat dat een medewerker van Thomas uit het kolenvuur heeft gehaald. “Zo maken we er dik tweeduizend per jaar” aldus Thomas.

Winterwandelen Zwitserland 11

De groeven in zijn gezicht worden geaccentueerd door een laagje roet, wat zijn kop extra fotogeniek maakt. In de ruimte dwarrelt fijn, zwart stof. Als ik een foto wil maken van Thomas, staat hij erop dat hij eerst zijn sigarettenpeuk verstopt. Hij legt een dikke, metalen schijf zo groot als een bord in een drukmal. Wat dat is? Hij grijnst. “Een privéprojectje. Ik moet er zo 300 maken. Die verbind ik dan aan elkaar, dat wordt een sculptuur”, zegt hij geheimzinnig.

Winterwandelen Zwitserland: frisse berglucht

Ik houd het binnen niet meer dan een half uur vol. Ik stap naar buiten, in de warme zon en zuig de frisse berglucht op. Nog twee uur winterwandelen te gaan, op en neer, naar Ardez.

Naarmate de middag vordert wordt het winterwonderlandschap in een gouden gloed gedompeld. Ik loop door lariksbossen en langs prachtig opgeknapte, oude boerderijen. En Zwitserland zou Zwitserland niet zijn als ze niet allemaal in de tuin een mast hadden staan met een rode vlag en een wit kruis.

Winterwandelen Zwitserland

Onderweg ontlok ik met mijn Gruëzi’s een glimlach aan de immer terughoudende Zwitsers die ik tegenkom. Zo te zien is bergwandelen in de winter voor de locals de gewoonste zaak van de wereld, mijmer ik als ik afdaal naar Ardez en de lucht merkbaar kouder wordt.

Schitterende vergezichten

Die avond peur ik na het douchen nog steeds zwart stof uit mijn oren. Ik mag er niet aan denken hoe de longen van Thomas en zijn medewerker eruit zien…

Morgen wandel ik in de gezonde lucht verder via Ftan naar Scuol, en overmorgen naar Sent, onwijs genietend van de schitterende vergezichten en de prachtige dorpen onderweg. Duizend keer liever beroepswandelaar dan smid, denk ik, en ik prijs mezelf gelukkig. Allegra, Unterengadin, je bent beeldschoon!

Praktisch

De Via Engiadina is zowel ’s zomers als ’s winters als wandelarrangement te boeken, van drie tot (’s zomers) zeven dagen, in kamer+ontbijt of halfpensionformule. Voordeel: je bagage wordt naar je volgend hotel getransporteerd en je kunt ook kort van te voren reserveren.


Met Swiss vlieg je vanaf Schiphol in anderhalf uur naar Zurich, dan met de intercity naar Landquart en de Rhätische Bahn richting Scuol (eindstation).

Je ontvangt ter plekke de EngadinScuol Mobil-Card waardoor je in heel Unterengadin gebruik kunt maken van bussen en treinen en één keer van de lift naar Motta Naluns boven Scuol, startpunt van de derde dagetappe.

De paden zijn breed en hard, dus sneeuwschoenen heb je niet nodig. Grödel (een soort spikes) kunnen handig zijn voor op ijsplekken of oude sneeuw. De met roze bordjes gemarkeerde winterroute wijkt soms af van de zomerroute. Laat je door de gele (zomer)wandelbordjes niet misleiden. In elk hotel is een folder met een eenvoudig kaartje van de winterwandelroutes te krijgen.

Ik heb goed geslapen en gegeten in hotels Shorta’s Alvetern in Ardez en Altana in Scuol. Met het openbaar vervoer kwam ik makkelijk naar het start- of eindpunt van een etappe.

Het verkeersbureau van Zwitserland vind je hier.

Tips

  • Bogn Engiadina: heerlijk de spieren ontspannen in dit op romeinse badhuizen geïnspireerde thermaal bad in het centrum van Scuol.
  • Onderweg is er, naast de schitterende dorpen zelf, veel te zien en te beleven, zoals een sgraffitoworkshop, degustaties, kaasmaken, banketbakken enz.
  • In het museum in Sent staan tientallen werken van de beroemde Bergeller beeldhouwer Alberto Giacometti en zijn broer Diego.

  • Jonathan Vandevoorde is oprichter en hoofdredacteur van Bergen Magazine en leidt ook de redactie van Wandelmagazine. Daarnaast publiceert hij als freelance journalist en fotograaf regelmatig reis- en buitensportreportages in Nederland en België.

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

You May Also Like