Midden september werd het in Noorwegen eerste noorderlicht alweer gespot en deze winter worden we via social media alweer op een nachtelijk spervuur van lichteffecten boven de poolcirkel getrakteerd. Ik nam het vliegtuig naar Scandinavië, trok warme kleren aan, stapte de Noorse natuur in en genoot van het ‘grootste show op aarde’.

Ik loop de receptie binnen een prachtige lodge op een half uurtje rijden van het stadje Alta in de Noorse provincie Finnmark, ver boven de poolcirkel. Volgens sommigen is Laksestua het beste restaurant van Noorwegen. Ik ben uitgedost in een dikke winterjas en warme skibroek, twee skipulli’s, daaronder thermo-ondergoed en heb logge winterlaarzen aan: alles behalve dressed for a Michelin-experience.

De receptioniste lacht als ik vraag of ik mijn statief met camera kan parkeren naast die twee andere. “Kom je voor het noorderlicht?” vraagt ze retorisch. Ik ben blijkbaar niet de enige. Ik vraag naar wat mijn kansen zijn vanavond. De noorderlicht-app die ik gedownload had gaf grote noorderlichtactiviteit aan, maar ook bewolking. Advies: ‘try’. Je weet maar nooit, maar de locals weten beter. “Er was net veel activiteit. Nu is het even weg, maar het komt weer terug.” Alsof het de gewoonste zaak van de wereld is! Het is mijn laatste avond in het Hoge Noorden van Noorwegen. Laatste kans, dus loop ik meteen terug naar buiten en zoek het pikkedonker op. Tweehonderd meter van de parkeerplaats stap ik in mijn eigen hemelbioscoop.

Lichtshow

In tegenstelling tot wat de app had voorspeld is het grotendeels helder. Het is windstil. Ik herken sterrenbeelden. Meteen zie ik ook de Melkweg. Maar wat is die kleurloze, vage band die daar dwars op staat? Dat moet een condensspoor van een vliegtuig zijn, schat ik, al hoop ik dat ik ongelijk heb. Ik zie echter dat de band langzaam in tweeën scheurt. De show gaat beginnen! Ik stel mijn statief met camera op en begin opnames te maken, ondertussen genietend van het kosmisch spektakel dat boven mijn hoofd losbarst.

Na een poos strekken vier groene rivieren zich van horizon tot horizon uit en dansen een slowmotionballet op een bühne van sterren. Plotseling is het alsof vanuit de nacht een onzichtbare hand fijn zand uitstrooit. Kaarsrechte pijlen van elfenstof dwarrelen langzaam naar beneden, een zacht fluorescerend spoor achterlatend, en lossen onderaan weer op. En daar! Daar gaat een breed vitragegordijn dicht, dan weer open, en dicht. Zoiets moois heb ik nog nooit gezien.

Ik wordt uit mijn roes gehaald als mijn mobieltje af gaat. “Het voorgerecht is er”, laat June, de dame van het toerismebureau, weten. Ik antwoord kortaf dat dat maar even moet wachten. In die ene minuut van afleiding was de lichtrivier boven mijn hoofd veranderd in een brede sluier met enorme proporties. Die begint steeds feller op te lichten, alsof een deel van de hemel in brand staat. Het landschap om me heen wordt in een zachte groene gloed gezet. Een hemelspannende sluier wappert langzaam in een onvoelbare bries. Ik krijg een krop in de keel.

 

Sinterklaas

Het noorderlicht is een buitengewoon natuurspektakel. Wie het met eigen ogen beleeft, raakt extatisch, of geëmotioneerd door de schoonheid ervan. Ook zelfs de Noren nog. June weet het nog goed: “Ik ben opgegroeid met het noorderlicht en was er altijd door gefascineerd. Mijn ouders maakten er ons soms bang voor: als je niet braaf was, zou het noorderlicht je meenemen. Een beetje zoals Sinterklaas bij jullie.”

De groene rivieren lijken ondertussen langzaam op te lossen. Wat overblijft is die brede veeg van voorheen. Ik sta ondertussen een uur buiten en heb honger. Terug naar binnen, het hoofdgerecht komt er net aan. Ik verontschuldig me bij de serveerster. “O, geeft niet. We kennen het en houden de borden warm tot iedereen weer binnen is”. De heilbot smaakt overheerlijk. Het volgende lichtspektakel bewaar ik voor na het dessert. Het noorderlicht is immers nooit een eenakter. Het is de grootste show op aarde.

Aurora’s verklaard

Noorderlicht is in Europa te zien als het ’s nachts donker genoeg is (november-maart) in IJsland en de noordelijke delen van Scandinavië. Het fenomeen begint bij onze zon. Die slingert continu uitbarstingen van geladen deeltjes de ruimte in. Deze bombardementen worden afgewend door het magnetische veld van de Aarde. Dicht bij de magnetische polen echter zit een ‘gat’ in dit pantser en kunnen de deeltjes tot in de hoge atmosfeer binnendringen, waar ze op ongeveer 100 km hoogte botsen met moleculen. Dit geeft een lichteffect dat aurora borealis wordt genoemd.

Het verschijnsel werd eerst in verband gebracht met de zonnecyclus, die ongeveer elf jaar duurt. Zo was 2012 een topjaar. Maar sinds deze piek al vijf jaar achter de rug is, heeft het noorderlicht niet opgehouden een jaarlijks spektakel ten beste te geven. Nu wordt het fenomeen in verband gebracht met ‘coronale gaten’ die geregeld op de zon verschijnen.

Alta en Tromsø zijn het centrum van het groeiende noorderlichttoerisme in Noorwegen, maar ook in Zweden, Finland en Ijsland is het te bewonderen. Bij de Britten en Nederlanders staat ‘aurora spotting’ ondertussen bovenaan op ieders bucket-list.

Praktische tips voor aurorajagers

  • Helder weer en zonneactiviteit. Check de actuele ‘auroraverwachting’ op de site van de Aurora-service.eu. Voor Noord-Noorwegen werkt de app Norwaylights ook goed. Maar je hebt ook een heldere hemel nodig. Kijk op yr.no.
  • Een donkere, open plek. In Noord-Scandinavië sta je na een kwartier rijden uit stad of dorp al in de gitzwarte nacht.
  • Warme kleren. Bescherm met name voeten (snowboots, dikke sokken), hoofd en oren en je handen. Als het waait, zorg voor een winddichte jas.
  • Fotograferen werkt net iets anders. Een statief en een draadontspanner zijn onontbeerlijk. Gebruik een groothoeklens en stel een zo groot mogelijk diafragma in (dus klein diafragmagetal, zoals f2.8, of f4). Scherpstellen op oneindig doe je manueel, bijvoorbeeld op een heldere ster, of een lichtje in de verte (best lastig!). Ook de belichtingstijd stel je manueel in, dus op stand B (‘bulb’): zolang je de afstandsbediening ingedrukt houdt, staat je camera open. Experimenteer met de ISO-waardes en sluitertijden, Te hoge ISO levert ruis in je beeld op, te langer sluitertijd maakt het bewegende noorderlicht vaag op de foto. Zelf verkies ik ISO 400 of 800 en een ietwat langere sluitertijd, tussen de 10 en 30 seconden. En zet je flits uit want je haalt je de woede van de andere kijkers op de hals!

Erheen

In vier uurtjes vlieg je (via Oslo) naar Tromsø, Narvik of Alta, met SAS (www.flysas.nl).

Vervoer ter plaatse

De meeste wegen in Noord-Noorwegen zijn ’s winters verijsd. Een auto huren vergt een aangepaste rijstijl en ervaring (banden met spikes). Wegen worden ’s winters afgesloten zodra de condities slecht zijn. Een alternatief is de bus (goede verbindingen maar duur). Daarom boeken veruit de meeste buitenlandse bezoekers een excursie vanuit Tromsø of Alta.

Meer weten?

www.nordnorge.com – toeristische site over Noord-Noorwegen, ook excursies en accommodaties (ook Nederlands).

www.visitnorway.com – algemene toeristische site van Noorwegen

Tags:

  • Jonathan Vandevoorde is oprichter en hoofdredacteur van Bergen Magazine en leidt ook de redactie van Wandelmagazine. Daarnaast publiceert hij als freelance journalist en fotograaf regelmatig reis- en buitensportreportages in Nederland en België.

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

You May Also Like

Wadlopen op Texel

Bijna elke dag van het hoogseizoen kun je op Texel wadlopen. De excursie vertrekt ...

Beautiful Baskenland met een koppige peuter

“Reizen met je kind, hoe jong ook, is een fantastische belevenis.” Zoals zoveel reizigers ...

Noordelijke Drakensbergen

Zuid-Afrika is een populair vakantieland. Wij schreven ook al eerder over de Zuidelijke Drakensbergen, ...