Zondags tripje in Betuwe-Rivierenland

Wandeling vanuit Fort Everdingen
Fort Everdingen

Geweldig, oude objecten die een nieuwe bestemming krijgen! Ga eens kijken bij Fort Everdingen in de Betuwe. Op zondagen kun je er nog een (wandel)rondleiding krijgen ook. Én ambachtelijk bier!

‘Mooi hier, hè!’ We zijn het openstaande hek van Fort Everdingen net voorbij als een stel met twee honden langs ons komt gelopen. Onze fietsen hebben we zojuist geparkeerd in het rek. ‘Ja, zeker,’ roepen we enthousiast terug. Wat een begroeting in het voorbijgaan leek te worden, mondt algauw uit in een gesprek. Carla en Wilfred blijken in het beheerdershuis te wonen, de uit 1870 stammende wachterswoning van het fort. Op 1 november 2016 zijn ze er een nieuw leven begonnen nadat Fort Everdingen een nieuwe bestemming had gekregen na het uitschrijven van een wedstrijd. Deze door de Dienst Landelijke Gebieden georganiseerde competitie werd gewonnen door het ambachtelijk-bierbrouwersduo Danielle Duits en Marco Lauret, die de mooiste plannen konden presenteren voor het in onbruik geraakte militaire bolwerk aan de Lek. En omdat Danielle en Marco inzagen dat ze al het werk beslist niet met z’n tweeën afkonden, kwam al snel Carla in beeld als fortwachter. ‘Normaal gesproken organiseren we op zondag een wandeling met bezoekers, maar voor vandaag heeft niemand zich aangemeld. Dus lopen we nu zelf een ronde met de honden. Maar waarom lopen jullie niet met ons mee?’

wandeling fort Everdingen
Wandelen vanuit Fort Everdingen.

 

Zondags wandelen bij een fort aan de waterlinie

En zo komt het dat we op een winterse ochtend lekker over het terrein van het fort mogen banjeren, samen met de nieuwe enthousiaste bewoners. Carla: ‘Fort Everdingen is halverwege de 19de eeuw gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, maar eigenlijk was het hele idee van een beschermende waterlinie al achterhaald toen het systeem met stellingen, dijken en sluizen af was.’ Door de ontwikkelingen in de wapenindustrie was het onder water zetten van grote gebieden op een gegeven moment niet meer geschikt om de vijand tegen te houden. ‘Maar het fort is wel gebruikt hoor, onder andere in de tweede Wereldoorlog’, vertelt Carla verder. ‘En later is het gebruikt door de Explosievenopruimingsdienst, tot 2014, toen is die wedstrijd uitgeschreven.’ Bij een ‘ingegraven’ stenen paal met een ingegraveerd nummer houden we even stil. ‘Van dit soort palen moeten er zo’n zeventig staan, ze markeerden het afzetgebied tijdens de oorlog. Om de mensen te waarschuwen dat ze niet in de buurt van het fort mochten komen.’

Fort Everdingen paal
70 ingegraven palen markeren het fort.

Leven in de natuur bij Fort Everdingen

Na het passeren van een sluis lopen we naar beneden langs de met essen en kastanjebomen omzoomde gracht rond het fort. ‘Van de week zaten er dertien witte reigers in deze boom. En gisteren zat er zelfs een uil bij het huis. Nu we hier wonen, gaan we de natuur steeds meer ontdekken.’ Ook vertelt Carla over de vleermuizenwerkgroep die actief is in en rond het fort en dat Wilfred meehelpt door vleermuizenkasten op te hangen. Want er komen bijzondere soorten voor, waaronder de watervleermuis, de grootoorvleermuis en de dwergvleermuis.

sluis fort Everdingen
De sluis bij Fort Everdingen is helemaal gerenoveerd.

Restauratie van Beersluis en genieloods

Via de fraai gerestaureerde Beersluis, die natuurlijk ook onderdeel van het waterliniesysteem is geweest, komen we weer op het terrein van het fort. Bij de ingang van een bunker wijst Wilfred ons op een deur die uit drie delen bestaat: ‘Doordat je drie losse deuren boven elkaar hebt, kom je er vrijwel altijd uit als de uitgang wordt versperd door puin na een aanval. Dat is standaard in dit soort bunkers.’ Even verderop begint Wilfred te vertellen over een wat vervallen houten barak: ‘Dit is een oude genieloods. Zoals je ziet is hij behoorlijk vervallen. Het gaat een heel duur klusje worden om hem te restaureren want volgens de regelgeving moet hij exact naar de oude staat hersteld worden. Wat natuurlijk heel veel kostbaarder is dan herbouwen.’

fort Everdingen bunkder deur
De deuren van een bunker bestaan uit drie delen. Zo kon je er beter uitkomen na een explosie of instorting buiten.

Fort vol bier in Rivierenland

Er komt dus nogal wat kijken bij het ontwikkelen van de nieuwe bestemming van het fort. De horecagelegenheid in de gerestaureerde artillerieloods is inmiddels draaiende, maar dat kan van de aanpalende brouwerij nog niet worden gezegd. Mede-eigenares Danielle Duits: ‘Voorlopig wordt ons bier nog gebrouwen in België, maar zoals je ziet, hebben we hier al wel de stalen vaten geïnstalleerd.’ De winkel waar het bier te koop is, achter de tweeënhalf meter dikke muren van het fort, is al wel in gebruik. In een onvervalste vestingsfeer kun je er je speciaalbiertje uitzoeken in een booggewelf, te midden van munitiekisten, zandzakjes en lege hulzen van projectielen. Elders in het fort kun je tegen betaling zelfs (je eigen) bier laten rijpen op de fles. Dankzij de lage en vrijwel constante temperatuur achter de dikke muren is Fort Everdingen een ideale plek om speciale bewaarbieren op smaak te laten komen. Dat je daar nou achter moet komen tijdens een zondagse wandeling in Rivierenland!

ambachtelijk bier fort
Het bier in de fortwinkel wordt verkocht te midden van munitiekisten en zandzakjes, helemaal in stijl.

Meer info vind je op Fort Everdingen

Lex en zijn vriendin Annelies logeerden een lang weekend in een honderd jaar oude appelboomgaard in de Betuwe, vlak bij Culemborg.

Tags:

  • Is fulltime reisjournalist-fotograaf voor outdoorbladen en reisorganisaties, begeleidt fotoreizen en geeft lezingen. Van huis uit bioloog. Woonde twee jaar in de outback van Namibië waar hij een safari camp opbouwde aan de Fish River Canyon.

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

You May Also Like

Reizen als vrouw in Marokko, hoe doe je dat?

Alle waarschuwingen ten spijt dat ik als vrouw veel lastig gevallen zou worden ging ...

Op bezoek bij de Mukambi Safari Lodge

De A9 werd ingewisseld voor een dirt road op een volledig nieuwe bestemming, de ...

Video Friday: De wildernis van Groenland

Sommige muziek heeft geen beelden nodig. Maar als je er dan deze beelden onder ...